Przyjadą z całego kraju, aby wspominać bohaterów z Armii Krajowej

Data publikacji: 10.06.2021 18:21
Autor: Anna Głąb / Kategoria: Wiadomości z regionu

 
Fot. Emilia Sitarska / Radio Kielce

W piątek (11.06) rozpoczynają się doroczne uroczystości na Wykusie. Organizowane są w czerwcu w rocznicę śmierci dowódcy Zgrupowań Partyzanckich AK, Jana Piwnika „Ponurego”. Odbędą się w Wielkiej Wsi, Starachowicach i Wąchocku oraz na polanie Wykus.

Leśna twierdza - tak o uroczysku Wykus, czyli polanie w lasach między Wąchockiem, a Bodzentynem mówili żołnierze ze Zgrupowań Partyzanckich dowodzonych przez Jana Piwnika „Ponurego” i Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”. W okresie od 1943 do 1945 roku stacjonowały tam oddziały Armii Krajowej.

Miejsce zapisało się w pamięci okolicznych mieszkańców jako wyjątkowe, bo przebywali w nim także powstańcy styczniowi. Bezpośrednio po wojnie nie wolno było organizować żadnych uroczystości patriotycznych. Dopiero w okresie „odwilży” w 1957 roku na Wykusie udało się postawić kapliczkę Matki Bożej Bolesnej. Odsłonięta została 15 września podczas pierwszego po wojnie oficjalnego spotkania weteranów Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” i I batalionu 2 pułku piechoty Legionów AK „Nurta”- przypomina Marek Jedynak z kieleckiej delegatury IPN.

Kapliczkę Matki Bożej Bolesnej, patronki żołnierzy, ufundowali ze składek byli partyzanci. Na obelisku wyryto pseudonimy wszystkich poległych, służących pod rozkazami „cichociemnych” mjr. Jana Piwnika „Ponurego” i mjr. Eugeniusza Kaszyńskiego „Nurta”. 15 września 1957 roku uznaje się także za oficjalną datę powstania Środowiska Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”-„Nurt”.

Do końca lat sześćdziesiątych spotkania na Wykusie odbywały się w rocznicę październikowej obławy na zgrupowania „Ponurego” (28 października 1943 r.). Później zostały przeniesione na czerwiec, czyli rocznicę śmierci Jana Piwnika. W 1988 roku w Wąchocku odbył się uroczysty pogrzeb prochów „Ponurego”, które zostały sprowadzone do Polski z Wawiórki na Białorusi. Uroczystości zgromadziły około 20 tys. uczestników.

Spadkobiercami partyzantów i opiekunami Wykusu stali się harcerze. Rafał Obarzanek, obecnie prezes Świętokrzyskiego Środowiska Zgrupowań Partyzanckich Armii Krajowej „Ponury”-„Nurt”, wspomina, że decyzja ta była poprzedzona wieloletnią obserwacją młodzieży obecnej na Wykusie.

- Harcerzom udało się udowodnić swoją odpowiedzialność, pełniąc służbę porządkową podczas pogrzebu „Ponurego", stąd decyzja o formalnym przekazaniu opieki nad Wykusem. Umowa została podpisana 26 maja 1996 roku w klasztorze ojców cystersów w Wąchocku - mówi.

Od trzydziestu lat także podczas uroczystości nadawana jest Honorowa Odznaka Zasługi im. mjr. Jana Piwnika „Ponurego”. Jacenty Frydrych, który w momencie ustanawiania odznaki był komendantem wojewódzkim świętokrzyskiej policji, zaznacza, że jest nadawana za nieprzeciętną odwagę wykazaną podczas wykonywania obowiązków zawodowych, uratowanie życia lub zdrowia ludzkiego lub mądrość, dalekowzroczność i rozwagę w pracy bezpośredniej lub kierowaniu działaniami Policji. W czterech przypadkach odznaka została przyznana pośmiertnie policjantom, którzy zginęli na służbie.

Tegoroczne uroczystości rozpoczną się w piątek 11 czerwca. Przed południem odbędzie się spotkanie w Szkole Podstawowej w Wielkiej Wsi, która nosi imię Świętokrzyskich Partyzantów Armii Krajowej. Po południu, tradycyjnie, przy ławeczce Halnego w Starachowicach młodzież zaśpiewa pieśni patriotyczne. Sobota 12 czerwca będzie głównym dniem obchodów. O 16.00 na polanie Wykus odprawiona zostanie msza święta w intencji majora „Nurta” i jego żołnierzy, wręczone zostaną też policyjne odznaki im. „Ponurego".

Niedzielna część uroczystości odbędzie się w Wąchocku. O godz. 9.00 w Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury odbędzie się prelekcja Marka Jedynaka z IPN-u na temat „Weterani Armii Krajowej na zachodnim pograniczu (1945-1948)”. O 10.30 w klasztorze ojców cystersów odprawiona zostanie msza w intencji Jana Piwnika „Ponurego” i jego żołnierzy, a później przed pomnikiem dowódcy zaplanowano Apel Poległych.

Program uroczystości w 2021 roku

11 CZERWCA (PIĄTEK) - Wielka wieś, Starachowice
9:00 - 30. rocznica nadania imienia i wręczenia sztandaru Szkole Podstawowej w Wielkiej Wsi im. Świętokrzyskich Partyzantów AK
18:00 - Wieczór pieśni partyzanckiej i patriotycznej w wykonaniu dzieci oraz młodzieży przy Ławeczce „Halnego” w Starachowicach

12 CZERWCA (SOBOTA) - Wykus
13:00 - Odjazd autobusu na Wykus z parkingu przy alei Armii Krajowej / na wprost „Falowca” — Starachowice
13:30 - Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Wąchocku   odjazd autobusu na Wykus
15:15 - Zebranie pocztów sztandarowych i grup zorganizowanych przy wejściu na polanę Wykusową
15:45 - Wprowadzenie sztandarów na polanę Wykusową
16:00 - Podniesienie flagi na maszt, przywitanie zebranych
- polowa msza święta w intencji mjr. „Nurta” i jego żołnierzy
- wręczenie Policyjnych Honorowych Odznak Zasługi im. „Ponurego”
- apel poległych i złożenie kwiatów

13 CZERWCA (NIEDZIELA) - Wąchock
9:00 - Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Wąchocku, „Weterani Armii Krajowej na zachodnim pograniczu (1945-1948)”   dr Marek Jedynak (Delegatura IPN w Kielcach)
10:00 - zebranie pocztów sztandarowych,
10:30 - msza święta w intencji płk. „Ponurego” i jego żołnierzy,
11:30 - defilada pod pomnikiem płk. „Ponurego” w Wąchocku,
- apel poległych,
- złożenie wiązanek.

Reklama